اختلال اضطراب فراگیر

اغلب افراد گاهی نگران و مضطرب می شوند، اضطراب هیجانی انطباقی است که به ما برای آمادگی در مقابل تهدید احتمالی کمک می نماید. اما اگر اضطراب جنبه های مختلف زندگی از جمله وقایع پیش پا افتاده را نیز شامل شود و بصورت مزمن، شدید و نامعقول بروز کند، آنگاه ممکن است اختلال اضطراب فراگیر (GAD) تشخیص داده شود که عده ای آن را اختلال اضطراب اساسی نیز می نامند. موضوع اين نگرانی ها می تواند بسيار متنوع باشد: نگرانی از بيمار شدن فرزندان، نگرانی از مرگ يکی از آشنايان، نگرانی از ته‌گرفتن غذا و ...


اختلال هاي اضطرابی از شایعترین اختلال هاي روانی هستند. اختلال اضطراب فراگیر طبق ملاکهای DSM-IV-TR به صورت اضطراب و نگرانی شدید درباره چند رویداد یا فعالیت، تعریف شده است که در بیشتر روزها، در مدت دست کم 6 ماه دوام داشته، کنترل این نگرانی برای فرد مشکل بوده، با نشانه هاي جسمی مانند تنش عضلانی، تحریک پذیري، اشکال در خواب و بیقراري و ... همراه است و در سایر جنبه های زندگی فرد اختلال ایجاد می کنند. افراد مبتلا غالباً در مورد علائم احتمالی تهدید در محیط نیز گوش به زنگی محسوسی نشان می دهند و به فعالیت های اجتنابی ظریف مانند طفره رفتن، وارسی کردن، یا تماس گرفتن مکرر با فردی عزیز برای اطمینان یافتن از اینکه او سالم است، می پردازند.

 

ملاک های تشخیصی در  DSM-IV-TR

الف ـ اضطراب شدید و نگرانی (انتظار توأم با تشویش)، درباره چند واقعه یا فعالیت که در اکثر روزها حداقل برای 6 ماه رخ می‌دهند.

ب ـ کنترل کردن این نگرانی برای فرد مشکل است.

ج ـ اضطراب و نگرانی با 3 نشانه از 6 نشانه زیر در بیشتر روزها همراه است:

بیقراری یا احساس برانگیختگی- براحتی خسته شدن- مشکل تمرکز کردن- تحریک پذیری- تنش عضلانی- اختلال خواب.

د ـ اضطراب و نگرانی به ویژگی های اختلال دیگر محور I (به خاطر پیدایش حمله هول، خجالت کشیدن از جمع و...) محدود نمی شوند.

هـ ـ نشانه ها، باعث ناراحتی واضح یا اختلال در عملکرد اجتماعی، شغلی، یا سایر حوزه‌های عملکرد می‌گردد که از لحاظ بالینی چشمگیر باشد.

و ـ اختلال به‌ دلیل اثر فیزیولوژیک مستقیم یک ماده (مثل یک ماده مورد سوءمصرف یا یک دارو) یا به‌ دلیل یک بیماری عمومی طبی  نباشد و صرفاً در حین یک اختلال خلقی، اختلال پسیکوتیک یا اختلال فراگیر رشد رخ ندهد.

 

ویژگی های کلی

افراد مبتلا در حالت خلقی دل شوره، تنش مزمن، نگرانی و ناراحتی پراکنده نسبتاً دائمی به سر می برند. فرد همواره این نگرانی را دارد که رویدادهای ناگوار ممکن است هر لحظه اتفاق بیافتند و این نگرانی دائمی افراد باعث می شود آنها همواره ناراحت و دلسرد باشند. این افراد تنش حرکتی، پرکاری دستگاه خودکار و آژیر بودن از نظر شناختی (گوش به زنگی) نشان می دهند. برانگیختگی بیمار از نظر شناختی، از روی برافروختگی او و زود از جا پریدنش معلوم می شود. شدیداً احساس می کنند که بر این نگرانی ها کنترلی ندارند. در اتخاذ تصمیم مشکل دارند حتی بعد از تصمیم گرفتن نیز در مورد اشتباهات احتمالی و شرایط پیش بینی نشده ای که ممکن است روی دهند، بی نهایت نگران هستند. اختلال اضطراب فراگیر همواره با تفکرات منفی همراه است.

 

عوامل علیتی

علت شناسی اختلال هاي اضطرابی در دهه هاي اخیر نشان داده است تمامی اختلال هاي اضطرابی داراي دو مؤلفه عمومی و اختصاصی و سطوحی از هیجان پذیري منفی یا روان رنجورخویی هستند. تجربه کردن رویدادهای ناخوشایند کنترل ناپذیر و پیش بینی ناپذیر احتمال ابتلا به این اختلال را افزایش می دهند.  از سوي دیگر، عوامل شناختی خاص، مسئول گسترش اختلال هاي اضطرابی خاص هستند. یعنی از دیگر عوامل موثر در اختلال هاي اضطرابی، سازه شناختی نگرانی است. نگرانی فرآیندي شناختی است که با افکار مداوم و تکراري در مورد دلواپسی هاي شخصی از یک سو و مشکل در پایان دادن به این زنجیره افکار، از سوي دیگر اشاره دارد. به بیان دیگر، نگرانی موجب ادامه یافتن نگرانی است، که به طور برجسته ماهیت کلامی و انتزاعی داشته و با شک و تردید همراه است. نگرانی را زنجیره اي از افکار و تصورهاي انباشته از عاطفه منفی و نسبتاً کنترل ناپذیر تعریف می کنند، که در حقیقت تلاشی است براي حل مسأله روانی در مورد موضوعی که پیامدش نامعلوم، اما منفی است. نگرانی آسیب شناختی بر مبناي فراوانی، شدت و مدت نگرانی، توانایی در کنترل آن و تداخل در کارکرد افراد، از نگرانی بهنجار متمایز می شود. به بیان دیگر، هنگامی نگرانی جنبه آسیب شناختی به خود می گیرد که مزمن، افراطی و کنترل ناپذیر باشد و به از بین رفتن لذت زندگی فرد منجر شود افراد مبتلا تمایل زیادي به ناچیز شماري معایب نگرانی دارند؛ آنها بر این باورند که نگرانی، هدفهاي سازنده اي مانند پیشگیري از پیشامد اتفاقهاي بد دارد.

از عوامل زیستی مرتبط نیز می توان به کمبود کارکردی گابا و اختلال در سیستم هورمون محرک قشر غده فوق کلیوی و افزایش کورتیزول اشاره کرد.

 

درمان

افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر باید راه هایی را یاد بگیرند تا از عهده‌ نگرانی و اضطراب بر آیند. ممکن است به روانشناس نیاز داشته باشند تا به آنها کمک کند به آنچه سبب ایجاد تنش در آنها می‌شود، پی‌ ببرند. انواع روان درمانی، تغییر محیط، ورزش، تمرینات آرام سازی (Relaxation) نیز مناسب هستند. همچنین ممکن است به مصرف داروهایی که به کاهش اضطراب کمک کنند، نیاز داشته باشند که روانپزشک می‌تواند درمان دارویی صحیح را معرفی کند.

برای جلوگيری از اضطراب راه های مختلفی وجود دارند:

افزايش اعتماد به نفس

كسب اطلاعات در مورد شرايط تنش زا

انديشيدن به زمان حال

عدم گوشه نشينی و اجتماعی بودن

حمايت اجتماعی

ابراز هيجان بر روی کاغذ

فعاليت بدنی به طور منظم

خنديدن

رژيم غذايی سالم

 

درمان شناختي- رفتاري

این نوع روان درمانی كمك مي كند تا درباره سود و زيان دلشوره و نگراني بيشتر بيانديشيد و به شما نشان مي دهد چطور بايد نگراني سودمند و غير مفيد را از هم تشخيص دهيد. به علاوه، به شما ياد مي دهد چگونه بر اجتناب از فعاليت، يا بر افكار نگراني آورتان غلبه كنيد. ممكن است از مداخلاتي مانند آرامش عضلاني، بيوفيدبك، تمرينات تنفسي، فنون مديريت زمان و درمان بي خوابي استفاده گردد تا سطح برانگيختگي اضطرابي تان كاهش یابد. دلواپسي از صدمه احتمالي يكي از اين نگراني هاي بيش از حد است كه هدف مداخلات درماني بعدي قرار مي گيرد، درمان شناختي- رفتاري توجه شما را به ا ين نكته جلب مي كند كه شما تا چه اندازه مايليد به نفع اتفاقات بد نتيجه گيري كنيد، و به شما مي آموزد تا بين اضطراب و واقعيت تفاوت قايل شويد. درمانگرتان شما را ياري خواهد كرد تا نگراني را به ”زمان نگراني“ محدود كنيد و به شما كمك مي كند تا موضوعات مختلف نگراني تان را بيابيد.

 

منابع

آسیب شناسی روانی باچر و همکاران، ترجمه یحیی سید محمدی.

خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک، ترجمه دکتر فرزین رضاعی.